Single ended buizenversterker

Negatieve feedback

Nee, ik heb het niet over feedback (zelfs niet over positieve) feedback op de artikeltjes op deze site. Deze zijn overigens altijd welkom, zowel positief als negatief.

Het gaat hier over het terugkoppelen van een van een klein deel van het versterkte signaal naar de ingang van de versterker.

Positieve feedback

Er zijn twee manieren van feedback, de positieve en de negatieve feedback. Bij de positieve feedback

positieve feedback
Positieve feedback zonder phase shift

is het deel van het signaal dat we terugkoppelen in fase met het oorspronkelijke signaal.

Het uitgangssignaal wordt daardoor versterkt. Een negatief gevolg is dat de vervorming groter wordt en de versterker instabiel kan worden. Daarom wordt deze vorm van terugkoppeling bijna nooit gebruikt bij audio versterkers.

Negatieve feedback

Bij negatieve feedback is het teruggevoerde signaal in tegenfase.  Dit zal de versterking verminderen maar zorgt er ook voor dat de versterker stabieler wordt

negatieve feedback
negatieve feedback zonder phase shift

en de ingangs impedantie hoger en uitgangsimpedantie lager. We kunnen met negatieve feedback dus de ingangsimpedantie aanpassen aan het apparaat dat het signaal levert (DAC. CD of platenspeler).

Dit alles klinkt misschien wat moeilijk voor niet technisch ingestelde mensen maar eigenlijk doen wij in het dagelijkse leven ook voortdurend aan feedback of terugkoppeling. Je neemt actie, kijkt wat het resultaat is en stuurt bij. De meeste regelingen in een fabriek werken ook op die manier om de eenvoudige reden dat enkel op die manier een proces in de hand te houden is.

Noise

Negatieve feedback zorgt tevens voor een vermindering van de “noise”.  Als je er de verschillende artikelen op na leest is er nogal wat onduidelijkheid over. De vervorming (distortion) wordt lager maar gelijk komt er ook een hoeveelheid vervorming bij op de hogere harmonischen.

Je zou  kunnen stellen dat als gevolg van negatieve feedback de vervorming daalt maar gelijktijdig de complexiteit van de vervorming toeneemt.

Vervorming ontstaat wanneer de versterking niet onder alle condities constant is. Als een apparaat onder alle omstandigheden een perfect constante versterking zou hebben, zou er geen vervorming zijn.

Bij een versterker die een wisselende versterking heeft afhankelijk van het signaal,  zal het signaal dat er uitkomt, anders van vorm zijn dan het ingaande signaal.

De versterking van een versterkertrap is meestal niet recht maar gebogen of niet-lineair. Deze niet-lineairiteit wordt veroorzaakt door verschillende factoren:

  • De veranderende stroom door de versterker.
  • De veranderende spanning over de versterker
  • De veranderende temperatuur van de versterker.

Met versterker bedoel ik in dit geval niet het volledige toestel maar wel het element dat versterkt, een transistor, fet, op-amp of buis.

Het is belangrijk om bij elke versterkertrap te beseffen dat het signaal telkens verandert ten opzichte van het origineel als deze trap maar enigszins niet-lineair is.

Dit signaal is voor altijd vervormd en ook al gebruik je verschillende technieken om de vervorming na het ontstaan te verminderen, je zult nooit het originele signaal terugkrijgen.

Omdat het hier over vervorming gaat van de hogere harmonische frequenties kun je spreken over een niet lineaire vervorming. Als je dit probeert te meten met een vervormingsmeter (distortian analyser) zul je ze in de meeste gevallen niet eens meten. Daarom kunnen de meeste fabrikanten ook de mooiste cijfers voorleggen.

Meerdere versterkertrappen

Als veel negatieve feedback toegepast wordt, is er vaak nood aan meer versterking en worden vaak één of meerdere trappen toegevoegd. Gevolg is nog meer vervorming van het signaal omdat geen enkele trap volledig lineair versterkt.

Tot overmaat van ramp gaan we dit niet lineair vervormde signaal weer gebruiken om terug te voeren naar de ingang van de versterker.

Er zijn mensen die zweren bij negatieve feedback en aan de andere kant zijn er mensen die het ten allen tijde zullen mijden: het haalt alle “leven” uit de muziek.

Ik heb er in de Flea-power voor gekozen om volledig van  negatieve feedback af te zien. Dit is een beslissing geweest op basis van luisteren en niet op basis van metingen. Ik ben me ervan bewust dat ik hiermee tegen de mening van sommige mensen inga maar zoals ik iemands voorkeur voor feedback respecteer hoop ik dat respect ook van de voorstanders van feedback te krijgen.

 

Single ended buizenversterker

Eind van dit jaar wordt een nieuwe buizenversterker gelanceerd. De naam Flea-power is  een engelse term die onder andere gebruikt wordt voor een versterker met laag vermogen. De flea-power buizenversterker heeft een laag vermogen maar moet daarom qua geluid niet onderdoen voor versterkers met het veelvoud aan vermogen.

Flea-power buizenversterker
De flea-power buizenversterker: links boven en onder het versterkergedeelte, midden en rechts de gestabiliseerde voeding.
flea-power
Audiokit’s Flea-power vooraanzicht

Belangrijke eigenschappen van de Flea-power buizenversterker :

  • Een gestabiliseerde voeding die zowel de voor als eindversterker voedt.
  • Geen electrolyten, alles is opgebouwd met MKP condensatoren.
  • Geen negatieve terugkoppeling.
  • PCL82 en 85A2 in de gestabiliseerde voeding, EF86 en EL95 als voor- en eindversterkerbuis.
  • Stappenschakelaar als volumeregelaar (24 stappen)
  • Point to point soldeerverbindingen.
Ooit al eens een buizenversterker willen uitproberen of gewoon benieuwd hoe deze flea-power buizenversterker met 3 watt in jouw installatie klinkt?

Er zijn 3 toestellen beschikbaar  die als proef gebruikt kunnen worden. Ik stel ze beschikbaar voor 14 dagen en vraag daarvoor enkel vergoeding van de verzendkosten. De uitleen is op basis van wederzijds vertrouwen.  Ik verstuur de versterker in een stevige verpakking en ik stuur hem persoonlijk weer door aan een volgende geinteresseerde. Op die manier kan ik er voor zorgen dat de versterkers telkens in goede staat verzonden worden.

Mensen die interesse hebben kunnen zich alvast inschrijven via het invullen van het “leave a comment” veld onderaan.

power supply soldered on turrets
Componenten van de gestabiliseerde voeding  van de flea-power op een 3mm glasvezel plaatje met turrets.

Er is veel zorg besteed aan de opstelling van de componenten en de solderingen.

power supply in de flea-power buizenversterker
Power supply in de compacte behuizing van de flea-power buizenversterker.

Voor zowel de voeding als de versterker zelf zijn glasvezel boardjes gebruikt met daarin turrets.
Als bouwer van buizenversterkers (audio) gebruiken we meestal terminal strips. In het stukje dat ik schreef over de turrets kun je lezen wat volgens mij de voordelen zijn ten opzichte van de terminal strips.

Turrets